Rtęć - skażenie i zatrucie

Występuje w kilku postaciach, a wszystkie są trujące: 

  • czysty pierwiastek - rtęć metaliczna paruje a opary są wdychane i docierają do mózgu powodując jego uszkodzenia /barometry, termometry/
  • sole rtęci / rtęć nieorganiczna/ wchłaniane są przez jelita, docierają do nerek i tak np. chlorek rtęci zwany sublimatem wchłania się przez jelita do krwiobiegu, łączy z siarką, a powstałe w ten sposób związki ulegają rozkładowi w nerkach przy okazji niszcząc ich strukturę. Sole rtęci nie są rozpuszczalne w lipidach, nie pokonują bariery krew - mózg.
  • rtęć metaloorganiczna / metylortęć/ uszkadza mózg i układ nerwowy /rozpuszcza się w lipidach/.

Rtęć we wszystkich swych postaciach wchodzi w reakcje ze związkami zawierającymi siarkę. Blokuje w ten sposób działanie enzymów m.in. enzymu odpowiedzialnego za przenoszenie jonów sodu i potasu, istotnych dla prawidłowego działania układu nerwowego. Stwierdzono, że u ludzi silnie zatrutych metylortecią niszczeniu ulegają komórki pewnych części mózgu.
Rtęć akumuluje się głównie we włosach, paznokciach, nerkach i wątrobie.
Rtęć i związki rtęci są szeroko stosowane w przemyśle do produkcji baterii i katalizatorów, w garbarstwie i medycynie . Najbardziej są zanieczyszczone nią produkty spożywcze czerpane z wód : ryby, małże, glony. Kolejnym niebezpieczeństwem są plomby amalgamatowe / w wielu krajach zabroniono ich stosowania/.
Objawy zatrucia rtęcią są następujące : utrata pamięci i apetytu, bezsenność, depresja, paranoja, bóle głowy, krwawienie z dziąseł, zaburzenia trawienia, utrata włosów, utrata równowagi, ograniczenie pola widzenia.

Jedna z największych katastrof środowiskowych na świecie dotyczyła własnie skażenia terenu związkami rtęci. Rybacy z miasta Minnamata w Japonii w latach 50-tych XX wieku zauważyli, że ich koty chorowały, po czym zdychały. Również oni zaczęli odczuwać dziwne objawy np. upośledzenie słuchu, zawroty głowy, utratę pamięci. Winę za zaistniałą sytuację ponosiła fabryka zrzucająca ścieki do pobliskiej Zatoki Mannamata. Związki rtęci sukcesywnie przedostawały się do ciał ryb i skorupiaków, zatruwając w dalszej kolejności spożywających ich ludzi i zwierząt.